BMG-niň (adamdaky) daşary gurşaw boýunça maksatnamasy (UNEP)

BMG-niň daşky gurşaw boýunça maksatnamasy 1972-nji ýylda BMG-niň adamdaky daşary gurşaw boýunça Stokgolm konferensiýasyndan soň döredildi. Birleşen Milletler Guramasynyň daşky gurşaw babatynda bu esasy edara geljekki nesillere zyýan ýetirmezden halklaryň durmuşynyň hilini gowulandyrmak maksady bilen işi höweslendirmek, ýurtlara we halklara habar we kömek bermek arkaly ýolbaşçylygy üpjün etmelidir we daşky gurşawyň bähbitlerine hyzmatdaşlyga ýardam etmelidir.

UNEP BMG-niň ulgamynyň we adamdaky daşky gurşawyň meseleleri boýunça onuň çäklerinden daşynda ähli guramalaryň syýasatyny kesgitleýär we işini utgaşdyrýar we durnukly ösüşiň daşky gurşaw taglymatynyň düzüm bölegi üçin jogap berýär.

UNEP halkara ylmy we ökde hünärli toparlar, hökümete dahylsyz guramalar, raýat jemgyýeti we ilkinji nobatda daşky gurşawyň möhüm meselelerini gyzyklanýan sarp edijileriň ählisine ýetirmek maksady bilen hökümetler bilen ykjam hyzmatdaşlykda işleýär.

UNEP-iň mandaty BMG-niň Baş Assambleýasynyň 1972-nji ýylyň Bitaraplyk aýynyň 15-indäki 2297 (XXVII) Rezolýusiýasy, BMG-niň 1992-nji ýyldaky daşky gurşaw we ösüş boýunça Konferensiýasynyň kararlary, UNEP-iň 1997-nji ýyldaky orny we mandaty hakyndaky Naýrobi jarnamasy, şeýle hem BMG-niň BA-nyň 1997-nji ýyldaky 19-njy ýörite sessiýasy hem-de Malmýon jarnamasy bilen kesgitlenilýär.

UNEP-iň ştab-kwartirasy Naýrobide (Keniýa) ýerleşýär.

UNEP-iň Afrika (Naýrobi), Aziýa we Ýuwaş umman (Bangkok), Günbatar Aziýa (Manama, Bahreýn), Latyn Amerika we Karib basseýni (Mehiko), Demirgazyk Amerika (Nýu-York) we Ýewropa sebitleri üçin öz wekilhanalary bardyr.

UNEP-e BMG-niň Baş sekretarynyň Orunbasary derejesinde UNEP-iň Ýerine ýetiriji direktory tarapyndan ýolbaşçylyk edilýär. Häzirki wagtda UNEP-iň Ýerine ýetiriji direktory Asim Ştaýner (Germaniýa) bolup, ol şol birwagtda BMG-niň Nayrobidäki Bölümine-de ýolbaşçylyk edýär.

UNEP-iň esasy edaralary:

• UNEP-iň Dolandyryjylar geňeşi bolup, onda Baş Assambleýa tarapyndan dört ýyllyk möhlete saýlanylýan sebitleriň 5-sinden ýurtlaryň 58-si tarapyndan wekilçilik edilýär.
• Hemişelik wekilleriň komiteti

UNEP-iň işi daşky gurşaw we durnukly ösüş bilen baglanyşykly meseleleriň we müşgillekleriň giň toparyny öz içine alýar. Häzirki wagtda UNEP-iň iş maksatnamalary şu aşakdaky esasy ugurlarda jemlenendir:

• Adatdan daşary ýagdaýlara jogap bermek mümkinçiligini, şeýle hem ir habardar etmek we baha bermek wezipeleriniň güýçlenmegini goşup, daşky gurşawyň ýagdaýynyň maglumaty, baha berlişi we öwrenilişi.
• Daşky gurşawyň meseleleri boýunça konwensiýalaryň işiniň utgaşdyrylmagyny gowulandyrmak we ekologik syýasat boýunça resminamalary işläp taýýarlamak.
• Süýji suwly serişdeler.
• Tilsimatlary bermek we senagat.
• Afrika goldaw bermek.

UNEP-iň wezipe maksatnamalary:

• Dünýä möçberinde daşky gurşawyň ýagdaýyna baha bermek, ýüze çykýan müşgillikleri çaklamak we olar hakda ir habar bermek.
• Daşky gurşaw babatda syýasaty işläp taýarlamak we daşky gurşawyň hukuklarynyň meseleleri.
• Daşky gurşaw babatynda syýasaty geçirmek.
• Tilsimat, senagat we ykdysadyýet.
• Sebit hyzmatdaşlygy we wekilçilik.
• Daşky gurşawyň meseleleri baradaky konwensiýa.
• Aragatnaşyk we jemgyýetçiligi habardar etmegiň meseleleri.

UNEP-i maliýeleşdirmegiň çeşmeleri

• BMG-niň yzygiderli býujeti (kätipligi maliýeleşdirmek üçin býujetiň paýly gatançlarynyň hasabyna döredilýän, Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan bölünip berlen serişdeler).
• Daşky gurşaw gaznasy - (Daşky gurşaw gaznasynyň serişdeleri – UNEP-iň serişdeleri, olar umumydyr we baglanyşykly däldir. Olara hökümetler ýa-da hökümetara guramalar tarapyndan yglan edilen ýa-da tölenilen meýletin gatançlar, hökümete dahylsyz çeşmelerden haýyr-sahawatlar we göterimler görnüşindäki degişli girdejiler, şeýle hem beýleki serişdeler degişlidir)
• Maksatly gaznalar (Meýletin gatançlaryň gelip gowşuşyny we harçlanylyşyny hasaba almak üçin anyk ylalaşyklaryň çäklerinde anyk maksatlaryň esasynda döredilýän hasaplar)
• Parallel gatançlar (Taslamalar boýunça anyk çäreler we hyzmatlar üçin hemaýatkärlik gatançlary).

UNEP-iň işiniň esasynda ýatan resminamalar we kararlar.

XXI asyr üçin Gün tertibini ýerine ýetirmek boýunça UNEP-iň mandaty

Naýrobi jarnamasy

BMG-niň BA-nyň 19-njy ýörite sessiýasynyň kararlary

Malmýon jarnamasy