Türkmenistanyň Tebigaty goramak ministrligi. Taslama "Hazar döwlet goraghanasynyň dünýä ähmiýetli biodürlüligini aýap saklama"

Taslama "Hazar deňziniň kenarýakasyndaky Hazar döwlet goraghanasynyň dünýä ähmiýetli biodürlüligini aýap saklama we durnukly peýdalanma"

    Taslamany döretmegiň deslapky şertleri we taslamanyň beýany:
    Taslama goralýan ýerleri netijeli dolandyrmagy we Türkmenistandaky Hazar deňziniň kenarýakasyndaky Hazar döwlet goraghanasynyň biodürlüligini aýap saklamagy iş ýüzünde görkezmek arkaly goralýan ýerleriň milli ulgamyny pugtalandyrmaga gönükdirilendir. Türkmenistandaky Hazar deňziniň kenarýakasyndaky sebitde guşlaryň iki sany migrasiýon ugurlary – Merkezi-Hindistan we Gündogar-Afrika ugurlary kesişýär. Bu fakt kenarýaka batgalyk ýerleriň uçup geçýän guşlar üçin, ýagny Afrikadan we Hindistandan demirgazyga we Ýewropadan we Russiýadan günorta tarap uçup geçýän guşlar üçin örän möhümdigine güwä geçýär. Bu ýerler Hazar deňzindäki Gyzyl balygyň we Hazardaky ýeke-täk lastonik we endemiki süýdemdiriji görnüş bolan hazar düwleniniň gyşlaýan ýeridir.
    Biodürlüligiň şeýle giň görnüşleriniň goralyp saklanmagy we durnukly peýdalanylmagy Türkmenistanyň kenarýaka biologik baýlyklaryny gorap saklamaklyga we dolandyrmaklyga hemmetaraplaýyn çemeleşmäniň ulanylmagyny talap edýär. Munuň üçin ýerli obalaryň giňden gatnaşmagy, döwlet bilen ýerli adamlaryň hyzmatdaşlygy, kenarýaka ekoulgamyň wezipesine we kenarýaka zolaklary dolandyrmagyň tejribelerine çuňňur düşünilmegi, tebigy baýlyklary dolandyrýan guramalaryň mümkinçiliklerini giňeltmekligi, Hereketleriň Meýilnamasyny we maliýe taýdan dolandyrmany gowulandyrmagy, şeýle hem biodürlüligi aýap saklamak we durnukly peýdalanmak üçin höweslendirmeleriň ulanylmagy gerekdir. Taslama öziniň bähbidi bolan taraplary täze tejribeleri kabul etmek üçin Türkmenistana gabat gelýän usulda gerekli bolan gurallar, iş tejribeleri we ugurlar bilen üpjün etmeklige niýetlenendir. Şeýlelikde, taslama bütindünýä daşky gurşawa we milli durnukly ösüşe oňaýly täsir eder.

    Maksady:
    Goralýan ýerleriň milli ulgamynyň durnuklylygyny pugtalandyrmak arkaly Türkmenistanyň dünýä ähmiýetli biodürlüligini goramak.

    Öňde durýan wezipeler:
    Hazar döwlet goraghanasynda we biodürlüligi peýdalanmaklygy goramaklyga we dolandyrmaklyga hemmetaraplaýyn we uýgunlaşma çemeleşmäni iş ýüzünde görkezmek.

    Garaşylýan netijeler:
    1. Hazar döwlet goraghanasyny dolandyrmaklygyň we gorap saklamagyň netijeliligi üpjün edilýär.
    1.1. Hazar döwlet goraghanasynda bilelikdäki uýgunlaşma çemeleşme tejribesi girizilýär.
    1.2. Goraghananyň işgärleriniň tehniki bilimleri we başarnyklary güýçlendirilýär.
    1.3. Biodürlüligi aýap saklamagyň ugry giňeldilýär.
    2. Kenarýaka zolagy hemmetaraplaýyn dolandyrmak üçin mümkinçilikler döredilýär we biodürlüligi aýap saklamagyň maksatlary Hazar döwlet goraghanasynyň töweregindäki önümçilik pudaklaryna girizilýär.
    2.1. Kenarýaka zolaklary dolandyrmagyň we meýilleşdirmegiň täri kesgitlenýär.
    2.2. Goralýan landşaftyň araçäkleri we şol landşaftdaky Hazar döwlet goraghanasynyň uzap gidýän ýerleri kesgitlenýär.
    2.3. Kenarýaka ekoulgamyň sagdynlygynyň görkezijileri baradaky maglumatlar binýady anyklanýar.
    3. Hazar döwlet goraghanasynyň töweregindäki ýerli ilatyň arasynda ynamdarly we açyk göwünli gatnaşyklar ýola goýulýar we ýabany tebigatyň baýlyklaryny ekologik dolandyrmaklyk guýçlendirilýär.
    3.1. Hazar döwlet goraghanasynyň töweregindäki ýerli ilatly obalarda özara ynamlylyk we birek-birege özara kömek bermek mümkinçilikleri gowylandyrylýar we ýerli obalaryň arasyndaky açyk göwünlilik gatnaşyklary dikeldilýär.
    3.2. Tebigy baýlyklary durnukly peýdalanmagyň tejribede görkezilmegi balykçylygyň täze usullaryny teklip eder we Hazar goraghanasynyň kenarýaka etraplarynda uçup geçýän guşlara düşýän agramy azaldar.
    4. Taslamanyň iň oňat tejribeleri Türkmenistanyň goralýan ýerleriniň Milli ulgamyna giriziler.
    4.1. Uýgunlaşma dolandyrmany goldamak ulgamy Tebigaty goramak ministrligine giriziler.
    4.2. Goralýan ýerleri dolandyrmak boýunça tälim beriş okuwy geçirilmeli.
    4.3. Goralýan ýerleriň iň oňat tejribelerini milli derejede ornaşdyrmaklygyň ulgamyny döretmeklik.
    4.4. Goralýan ýerleriň we alnan sapaklar boýunça maglumatlar alyşmaklygyň tärini ýola goýmak we guýçlendirmek.
    Hereketleriň meýilnamasyna girizmek üçin we Hazaryň aýratyn goralýan ýerlerini uzak möhletleýin maliýeleşdirmek üçin gerek bolan ykdysady esaslandyrmany işläp düzmek.