Konwensiýalar DÖDIT (MKUR) maslahatynda "Merkezi Aziýada durnukly ösüº üçin daºky gurºawy goramak barada çäklendirilen konwensiýa" kabul edildi. 2006-njy ýylyò Sanjar aýynyò 22-ne Aºgabatda Durnukly ösuº boýunça Döwletara iº toparynyò (MKUR) nobatdaky maslahaty bolup geçdi, ol maslahat Turkmenistanyò tebigaty goramak ministrliginiò , BMG-yn daºky gurºawy goramak boýunça ösuº maksatnamasynyò (UNEP) we Durnukly ösuº boýunça Döwletara iº toparynyn Ylmy-habar beriº merkezi (NIS) tarapyndan gurnaldy. Gelejekde Merkezi Aziýa sebitinde durnukly ösuº we ekologiki howpsuzlygyna degiºli meseleleri çözmek uçin Gazagystanyò, Gyrgyzstanyò, Täjigistanyò, Türkmenistanyò tebigaty goramak edaralarynyò, hökümete dahylsyz edaralaryò ýolbaºçylary we BMG-yò ösüº Maksatnamasynyò wekilleri gatnaºdylar. Maslahatyò dowamynda gelejekde Daºky gurºawy goramak hereketleriniò Sebit meýilnamasyny ornaºdyrmak, boýunça meselelerine, daºky gurºawy goramakda sebebitara iºleriò ösüºine we ýakyn gelejekde sebitara hyzmatdaºlygyò meýilnamasyna seredildi. Çykyº edenleriò aýdyºy ýaly Merkeziaziýa sebiti özüniò ägirt tebigy we ykdysady mümkinçilikleri bilen bütin dünýäniò ünsüni özüne çekýär. ªu sebäpli Merkezi Aziýa ýurtlarynyò arasynda ekologiki howpsuzlyk we durnukly ösüº esasy meseleleriò biri bolup durýar. Merkezi Aziýa ýurtlarynyò ýolbaºçylarynyò baºda durmagybda döredilen DÖDIT (MKUR) Araly halas etmagiò halkara gaznasynyò (MFSA) esasy borjy sebitde sosial-ykdysady meseleleri çözmäge we sebitde daºky gurºawy we tebigy baýlyklarynyò mümkinçiliklerini gorap saklamaklyk bolup durýar. Hut ºonuò üçin DÖDIT agzalary bolup durýan ýurtlarynyò baºda durmagynda Merkezi Aziýa üçin durnukly ösüº we daºky gurºawy goramak boýunça sebitara çäklendirilen Aºgabat konwensiýasy – halkara resminamasy kabul edildi. DÖDIT-yò maslahatynyò dowamynda Merkezi Aziýa ýurtlarynyò daºky gurºawy goramak we durnukly ösüº boýunça sebitara çäklendirilen konwensiýasyny kabul etmek we gol çekmeklik boýunça doly ygtyýarly wekilleriniò ýygnagy boldy. Daºky gurºawy goramak boýunça bu möhüm resminamasyny ºu güne çenli Gyrgystan Respublikasy, Täjigistan Respublikasy we Türkmenistan taraplaryndan gol çekildi. Çäklendirilen konwensiýany taýýarlamakda we tassyklamakda halkara kadalary, Birleºen Milletler Guramasynyò Düzgünnamasy, ºuòa degiºlilikde ýurtlar daºky gurºawy goramak boýunça milli syýasatynda öz milli baýlyklaryny ulanyp bilýärler, ýöne olaryò önümçilik iºleri daºky gurºawa zyýan ýetirmeli däldir, sebäbi olar bu iºler üçin jogapkärçilik alyp barýarlar. Konwensuýada Merkezi Aziýanyò gaýtalanmajak daºky gurºawyny saklamakda hyzmatdaºlyk etmek, onuò tebigy baýlyklaryny tygºytly peýdalanmak, sebitiò halklarynyò ykdysady we sosial ösmegi we durmyº derejesiniò gelejekde has ýokary, howpsuz bolmaklygy göz öòünde tutuylýar. Halkara resminamasy gözegçiligiò we howanyò hapalanmagynyò bahasy, suw baýlyklaryny azalmagy, ýer baýlyklarynyò zaýalanmagy, dag ekoulgamy, galyndylary dolandyrmak ýaly bölümleri umumy borçlandyrmaklyga seredilýär. Konwensiýada esasy üns ylmy-tehniki hyzmatdaºlyga, ekologiki maselelere we biodürlüligi saklamakda hyzmatdaºlyk etmäge gönükdirilendir. Adatdan daºary ýagdaý bolan wagtynda hyzmatdaºlygyò meýilnamasy iºlenilip düzüldi we tassyklanyldy. Konwensiýany durmuºa geçirmäge jemgyýetçiligiò orny we habarlara elýeterli bolar edilip kesgitlenildi. Çäklendirilen Aºgabat konwensiýasyny taýýarlamaga alymlaryò, ekspertleriò, hukuk öwreniº we gatnaºyjy-ýurtlaryò ekolog-hünärmenleriniò iki ýyla golaý alyp baran ägirt uly iºlerini görkezmek bolar. ªu kabul edilen möhüm resminamany konwensiýany taýýarlan iki ýylyò içinde DÖDIT (MKUR) baºtutany bolup duran ýurt bolan Türkmenistanyò abraýyny has-da galdyrdy we ýurt syýasatynda ekologiýa ugrynyò iò bir esasy ugurlaryò birine öwrülmegine uly itergi berdi. |
